Thứ Tư, 09/04/2014 | 07:25 GMT+7
Chia sẻ bài viết lên facebook Chia sẻ bài viết lên twitter Chia sẻ bài viết lên google+ |

‘Xử trảm’ và nghề ‘đao phủ’ từ xưa đến nay

Xử trảm, hay chém đầu, chặt đầu, là một trong những hình thức tử hình phổ biến thời phong kiến, xuất hiện vào quãng thời gian tương đương hình phạt treo cổ.

Xử trảm đôi khi còn kèm theo hình thức “bêu đầu thị chúng”, tức là đem đầu treo ở chốn đông đúc để mọi người nhìn thấy (Ảnh minh họa)Xử trảm đôi khi còn kèm theo hình thức “bêu đầu thị chúng”, tức là đem đầu treo ở chốn đông đúc để mọi người nhìn thấy (Ảnh minh họa)
Xử trảm theo sách xưa

Xử trảm hay chém đầu, tức là sự tách đứt đầu ra khỏi cơ thể phạm nhân. Đây là một trong số nhữnghình thức tử hình một phạm nhân mắc trọng tội được thực hiện khá phổ biến thời phong kiến. Chém, hay chặt đầu, có thể được thực hiện bằng đao, rìu, kiếm, dao hoặc bằng các phương tiện tinh vi hơn, ví dụ như bằng máy chém như thường thấy ở các nước phương Tây sau này.

Chém đầu nhanh chóng gây tử vong cho con người do não bộ sẽ chết trong vòng vài phút vì không có máu mang dưỡng khí lưu thông. Chém đầu, hay chém bêu đầu, thường được tổ chức công khai trước dân chúng, đây cũng là dịp triều đình thị uy nhằm răn đe con người không được làm phản.

Nghi thức chém đầu thường bao gồm ba giai đoạn là“thị uy”, “hành quyết” và“hậu hành quyết”. Để thị uy và tăng thêm phần sợ hãi cho người bị xử trảm, đao phủ thường thực hiện nghi thức múa kiếm trước mắt kẻ tử tội. Những đường múa gươm xé gió vun vút cộng với tiếng trống pháp trường càng khiến cho nghi thức thêm phần trang nghiêm, rùng rợn. Đồng thời, cũng có thể coi đây là màn dạo đầu, màn khởi động của các đao phủ, để nhát kiếm được thêm phần sắc ngọt hơn.

Sau khi thị uy là đến phần hành quyết. Giai đoạn này là lúc đao phủ dùng đao chém phạm nhân một nhát sắc ngọt, đầu phạm nhân lìa khỏi thân thể và chết ngay lập tức. Có khi tên đao phủ chém xong thì lấy lưỡi liếm máu trên thanh đao. Giai đoạn hậu hành quyết được tiến hành sau khi đầu nạn nhân đã lìa khỏi cổ. Đao phủ sẽ nhặt đầu của phạm nhân lên và tung đầu lên trời. Sau đó thầy pháp sẽ tiến hành nghi lễ thấm máu người chết, sau cùng là nghi thức bêu đầu thị chúng.

Thông thường, sau khi phạm nhân bị chém xong, bêu đầu xong rồi thì người thân của phạm nhân sẽ được nhận lại xác và đầu đã bị chém về để an táng. Người ta sẽ không chôn ngay người chết mà phải dùng kim để khâu liền đầu người bị chém vào thân, để tránh mang tiếng “chết không toàn thây”.

Trong sách “Lĩnh ngoại đại đáp” soạn thời Nam Tống có ghi chép về các hình thức trảm vào thời Lý như sau: Kẻ trộm cắp thì chặt ngón tay ngón chân. Kẻ phản quốc đào tẩu thì chặt tay chân. Kẻ mưu phản thì chôn mình (xuống đất) để lộ đầu, bên cạnh trồng cây tre cứng, vít cành xuống buộc vào đầu, dùng đao sắc phạt (một đường), đầu liền bay vút bêu lên cành cây.

Sách “Đại Việt sử kí toàn thư” còn chép một việc xử trám vào cuối nhà Lê: “Bấy giờ Mạc Mậu Hợp bỏ thuyền lên bộ, đến chùa ở huyện Phượng Nhỡn ẩn tại đấy 11 ngày. Quan quân vào chùa bắt được Mạc Mậu Hợp đem đến dinh quân. Vũ quận công sai người lấy voi chở cùng với hai kỹ nữ về Kinh sư dâng tù, bêu sống 3 ngày rồi chém ở bến Bồ Đề, gửi đầu về hành tại Vạn Lại ở Thanh Hoa, đóng đinh vào hai mắt bỏ ở chợ” (Ấy là vào ngày mồng 3 tháng 12 năm Nhâm Thìn 1592).

'Xử trảm' và nghề 'đao phủ' từ xưa đến nay

Đao phủ cũng là một nghề

Người thực hiện hành động xử trảm được gọi là đao phủ hoặc đao phủ thủ. Đao phủ hành nghề chuyên nghiệp, thường được triều đình hoặc chính phủ chọn lựa từ đám cai ngục. Tuy cùng nhiệm vụ là chém đầu tử tội, song hình dáng người đao phủ trong văn hóa phương Tây và phương Đông có khác nhau

Ở Phương Tây, đao phủ thủ thường được mô tả là người mặc bộ đồ kín toàn thân màu đen hoặc xám, giữa áo có hình chữ thập, đầu trùm một cái khăn hình quả ớt ngược có khoét hai mắt để nhìn. Đao phủ thủ phương Tây thường dùng rìu, búa để chém đầu. Việc chém đầu diễn ra ở “đoạn đầu đài”. Khi đó nạn nhân bị trói còng tay ra phía sau, bị bịt mắt và dí đầu xuống một cái kệ để sẵn và người đao phủ giơ rìu lên cao và đẵn xuống. Sau khi chặt đầu xong, người đao phủ sẽ cầm lấy đầu người tử tội và giơ lên cao cho mọi người thấy.

Trong khi đó ở châu Á, nhất là Trung Quốc, thì hình ảnh người đao phủ được mô tả là một người đàn ông to béo, đầu chít khăn đỏ, người mặc áo bó sát người (cũng màu đỏ), để hở tay đến vai và hở phần bụng và ngực (thường bụng và ngực những người này có nhiều lông), mặc quần đỏ và tay cầm đại đao. Đao phủ hành hình tội phạm ở pháp trường. Khi đến giờ Ngọ, quan coi xử án sẽ cầm thẻ bài tử ném xuống đất, đao phủ sẽ bịt mắt tử tội, sau đó uống một ngụm rượu rồi phun vào đao và từ từ giơ lên cao rồi chém xuống tử tội đang quỳ và bị trói tay quặp về phía sau.

Đao phủ đôi khi còn là một nghề gia truyền. Theo một bài báo năm 2013, thì một đao phủ hàng đầu của Ả-rập Xê-út ở vào thời nay, ông Muhammad Saad al-Beshi tỏ ra khá mãn nguyện với công việc của mình. Theo al-Beshi, thì có thời điểm ông ta chém đầu tới 7 người trong một ngày. “Nó không phải là vấn đề với tôi. 2, 4 hay 10 người không quan trọng, vì tôi đang làm theo ý trời”, ông chia sẻ.

Việc al-Beshi đến với nghề đao phủcũng khá đơn giản, ông bắt đầu sự nghiệp tại một nhà tù ở Taif. Ban đầu công việc của ông chỉ là còng tay và bịt mắt các tù nhân trước khi họ bị hành quyết. “Từ đó, tôi bỗng muốn trở thành đao phủ”, ông nói. Khi một vị trí bị bỏ trống, al-Beshi đã trình bày nguyện vọng và được chấp nhận ngay lập tức.

Al-Beshi cho biết bản thân rất bình tĩnh mỗi lần thi hành án bởi vì ông tâm niệm là mình đang “thay trời hành đạo”. Tuy nhiên, lần hành quyết đầu tiên của ông là vào năm 1998 ở Jeddah “đã khiến tôi đã rất lo lắng”, ông nhớ lại, “nhưng tất cả chỉ còn trong quá khứ”. “Nhiều người ngất đi và gặp ác mộng sau khi họ chứng kiến. Còn tôi, tôi vẫn ngủ rất ngon. Không ai lo ngại công việc của tôi. Tôi có nhiều người thân, bạn bè và vẫn sống một cuộc sống bình thường như những người khác”. Chẳng những không mặc cảm, al-Beshi còn lấy làm mãn nguyện: “Tôi rất tự hào về công việc của mình, đó là hành xử theo mong muốn của Thượng đế”, ông nói.

Mặc dù không tiết lộ được trả bao nhiêu tiền cho mỗi lần hành quyết vì đây là một thỏa thuận bí mật với chính phủ, nhưng al-Beshi nhấn mạnh rằng với ông phần thưởng không quan trọng. Là một đao phủ nhiều kinh nghiệm, al-Beshi được giao phó nhiệm vụ đào tạo lớp kế cận. “Tôi rất thành công trong việc đào tạo chính con trai mình – Musaed (22 tuổi) và nó đã được lựa chọn”, ông nói với giọng đầy tự hào. Al-Beshi kết hôn khi đã là một đao phủ, và vợ ông không hề phản đối nghề nghiệp của chồng. “Đôi khi, vợ con tôi còn giúp tôi làm sạch thanh kiếm”, ông nhớ lại.

Theo bài báo này, mặc dù vậy, số lượng những đao phủ tự hào về nghề nghiệp của mình như al-Beshi hiện nay không nhiều. Bằng chứng là dù có tới 1,2 tỷ người nhưng Ấn Độ vẫn đang rất vất vả để tìm một người đảm nhiệm vai trò đao phủ, còn Ả-rập Xê-út thì đang xem xét hủy bỏ hình phạt xử trảm ở nơi công cộng cũng vì tình trạng thiếu đao phủ. Al-Beshi và con trai ông có thể đang nằm trong số những đao phủ cuối cùng của thế giới.